Bài 4: VÔ THƯỜNG

Mô Phật! Kính lạy Đức Thế Tôn, Ngài đã dạy cho chúng con hiểu biết thêm về cuộc sống, không có sự vật nào tồn tại vĩnh viễn. Giờ đây, chúng con có thể sống an nhiên, không tự mãn trong hạnh phúc hay buồn chán khi khổ đau, mà sẵn sàng đón nhận và chuyển hóa nhẹ nhàng. Nguyện tất cả chúng sanh đều được sống an lạc trong giáo pháp này.

I. BÀI HỌC

1. Định nghĩa

- Vô là không, Thường là thường hằng, cố định. Vô thường nghĩa là không tồn tại ở một trạng thái nhất định, mà luôn thay đổi không ngừng.

- Đức Phật dạy: “Tất cả những gì trong thế gian, đã là biến đổi hư hoại, đều là vô thường.”

2. Phân tích giáo lý vô thường

a. Thân vô thường

- Con người sinh ra, ban đầu chỉ là một em bé, sau đó dần lớn lên, trưởng thành, thân thể từ trẻ thành già và cuối cùng từ giã cõi đời. Như vậy, con người biến đổi vô thường, từ bé thành lớn, từ lớn thành già, từ già thành chết, dẫn đến diệt vong.

b. Tâm vô thường

- Con người khi nghĩ thế này, lúc nghĩ thế khác, vui buồn lẫn lộn, khi giận hờn, lúc tha thứ, v.v... Tâm chúng ta dao động, thường bị ngoại cảnh chi phối, không lúc nào yên. Vì vậy, Phật dụ tâm người giống như khỉ vượn chuyền cành, như ngựa chạy nhảy: “Tâm người như vượn chuyền cây, như ngựa chạy rong nơi đồng nội”.

c. Hoàn cảnh vô thường

Ngoài sự vô thường của thân, tâm thì hoàn cảnh và môi trường xung quanh của chúng ta cũng luôn thay đổi. Ví dụ: khi xưa nhà cửa lợp bằng tranh ngói, ngày nay xã hội hiện đại, mọi người xây nhà lầu.

3. Ý nghĩa thực tiễn

- Vì biết thân, tâm và hoàn cảnh là vô thường, nên khi gặp những thay đổi, trở ngại trong cuộc sống, chúng ta sẽ không nản lòng mà cố gắng vươn lên, để cải thiện hoàn cảnh và cuộc sống theo hướng tốt đẹp.

- Giác ngộ được lý vô thường, khi gặp thuận duyên, chúng ta sẽ không tự mãn mà luôn khiêm cung, phấn đấu phát huy những thành quả đã có.

- Nhờ vô thường mà hoàn cảnh tốt đẹp hơn, con người trưởng thành, phục vụ xã hội, đạo pháp và dân tộc.

- Vì mạng sống là vô thường, có thể bị hoại diệt bất cứ lúc nào, nên chúng ta nỗ lực tu tập và hoằng truyền chánh pháp.

II. LỜI KHẤN NGUYỆN

Mô Phật! Kính lạy Đức Thế Tôn, Ngài đã dạy cho chúng con hiểu biết thêm về cuộc sống, không có sự vật nào tồn tại vĩnh viễn. Giờ đây, chúng con có thể sống an nhiên, không tự mãn trong hạnh phúc hay buồn chán khi khổ đau, mà sẵn sàng đón nhận và chuyển hóa nhẹ nhàng. Nguyện tất cả chúng sanh đều được sống an lạc trong giáo pháp này.

III. CÂU HỎI ÔN TẬP

1. Vô thường là gì?

2. Phân tích giáo lý Vô thường trên 3 phương diện: thân, tâm và hoàn cảnh?

3. Nêu ý nghĩa thực tiễn của giáo lý vô thường?

4. Bạn nghĩ như thế nào về lời dạy của đức Phật: “Tất cả những gì trong thế gian, đã là biến đổi hư hoại, đều là vô thường.”

IV. HƯƠNG VỊ CUỘC SỐNG

CUỘC SỐNG LÀ NHỮNG VA ĐẬP

Hãy nghe một viên sỏi kể về nguồn gốc của mình: “Tôi vốn là một tảng đá khổng lồ trên núi cao, trải qua bao năm tháng dài đăng đẳng bị mặt trời nung đốt, người tôi đầy vết nứt. Tôi vỡ ra và lăn xuống núi, mưa bão và nước lũ cuốn tôi vào sông suối.

Do liên tục bị va đập, lăn lộn, tôi bị thương đầy mình. Nhưng rồi chính những dòng nước lại làm lành những vết thương của tôi. Và tôi trở thành một hòn sỏi láng mịn như bây giờ”.

Bạn nghĩ gì khi nghe câu chuyện trên? Cảm thấy lý thú với chuyến đi của hòn sỏi hay xúc động trước ánh mắt lạc quan của nó đối với cuộc đời đầy biến động? Đã bao giờ bạn thấy được rằng, chính những chông gai mới tạo nên những hình hài đẹp và ấn tượng, dù là hình hài được tạo bởi chính những vết thương và sự đớn đau?

Có thể là bạn, có thể là tôi, cuộc sống chẳng bao giờ chỉ mang đến nỗi đau, cũng chẳng bao giờ chỉ mang đến niềm hạnh phúc. Vượt qua được gian khổ, vượt qua những cuộc thử thách, vượt qua được những nỗi đau là bạn đã tự làm hoàn thiện chân dung mình.

Cuộc sống là vô vàn những điều biến động. Vì vậy, cho dù trong khó khăn hay trong hạnh phúc, cũng mong bạn luôn nhớ cuộc hành trình của hòn sỏi để sống tự tin hơn, để mang những yêu thương xoa dịu và làm lành những vết thương. Sự va đập của cuộc sống chẳng có gì đáng sợ đâu bạn ạ!